facebook youtube youtube

ΔΤ 06-02-2009

Από: Κυπριακή Ένωση Βιβλιοθηκονόμων-Επιστημόνων Πληροφόρησης (ΚΕΒΕΠ)
Ημερ: 6 Φεβρουαρίου 2009
Θέμα: Θέσεις της ΚΕΒΕΠ για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη και απόψεις μετά τη συνεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής Παιδείας γι΄αυτό το θέμα (20/1/09)

Η Κυπριακή Βιβλιοθήκη θεσμοθετήθηκε με το νόμο 51/1987, με στόχο να διαδραματίσει το ρόλο που διαδραματίζουν οι Εθνικές Βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο (βλ. άρθρο 6). Σύμφωνα και με τον ορισμό της UNESCO, «οι Εθνικές Βιβλιοθήκες δίνουν πρωτεύουσα έμφαση σε λειτουργίες που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά, και δευτερεύουσα έμφαση σε λειτουργίες που σχετίζονται με υποδομές».

Πιο συγκεκριμένα «οι Εθνικές Βιβλιοθήκες, ανεξάρτητα από την ονομασία που κατέχουν, είναι υπεύθυνες για την απόκτηση και την διαφύλαξη αντιτύπων όλων των αξιόλογων εκδόσεων που εκδόθηκαν στη χώρα, λειτουργώντας ως 'βιβλιοθήκη παρακαταθήκης' μέσω σχετικής νομοθεσίας ή μέσω άλλων διευθετήσεων. Επίσης διεξάγουν, υπό κανονικές συνθήκες και μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες λειτουργίες: καταγραφή της εθνικής βιβλιογραφίας, έκδοση της αναδρομικής εθνικής βιβλιογραφίας, απόκτηση, διατήρηση και ενημέρωση μεγάλης και αντιπροσωπευτικής συλλογής ξένης λογοτεχνίας, που περιλαμβάνει και βιβλία που αφορούν τη χώρα, λειτουργία ως εθνικό βιβλιογραφικό κέντρο πληροφοριών [εθνικό κέντρο καταλογογράφησης], δημιουργία και διαχείριση συλλογικών καταλόγων. Βιβλιοθήκες που ενδέχεται να ονομάζονται 'εθνικές', αλλά οι λειτουργίες τους δεν αντιστοιχούν στους ανωτέρω προσδιορισμούς, δε θα έπρεπε να τοποθετούνται στην κατηγορία των 'εθνικών βιβλιοθηκών'».

Κάθε Εθνική Βιβλιοθήκη, εκτός του ότι αντανακλά την πολιτιστική ταυτότητα (παρελθόν, παρόν και μέλλον) του τόπου, είναι εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση για την προώθηση και ανάπτυξη του πολιτισμού, της επιστημονικής έρευνας, των γραμμάτων, των τεχνών, και της ελεύθερης σκέψης των πολιτών, για τη δημιουργία αναγνωστικής κουλτούρας στους νέους, αλλά και την επιμόρφωση των χρηστών στις νέες τεχνολογίες της επικοινωνίας και της πληροφορίας. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Κύπρου πρέπει να λειτουργήσει ως βιβλιογραφικό και πληροφοριακό κέντρο και να συμμετέχει καθοριστικά στη διαμόρφωση ενιαίας πολιτικής για όλες τις άλλες βιβλιοθήκες της χώρας (ακαδημαϊκές, δημοτικές, σχολικές, κυβερνητικές, κλπ). Οφείλει να παρακολουθεί και να εφαρμόζει τις παγκόσμιες τάσεις και τις εξελίξεις στον κλάδο της επιστήμης της πληροφόρησης και της βιβλιοθηκονομίας, να καθιστά τις συλλογές της ισότιμα προσβάσιμες σε όλους, και εν τέλει να εξυπηρετεί την κοινωνία και το εθνικό συμφέρον.

Δυστυχώς η Πολιτεία έχει διαχρονικά επιδείξει εγκληματική αδιαφορία για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη, αφήνοντας την χωρίς κονδύλια, χωρίς υποδομές (τεχνικές, κτιριακές, και άλλες), υποστελεχωμένη, να εκτίθεται αενάως, τόσο αυθύπαρκτα όσο και συγκρινόμενη με αντίστοιχες βιβλιοθήκες των άλλων ευρωπαϊκών (και όχι μόνο) χωρών. Βιβλιοθήκες χωρών μικρότερων από την Κύπρο σε έκταση και πληθυσμό, αλλά και σε ιστορία και πολιτισμό, έχουν πολλαπλάσιο προσωπικό, πολύ ανώτερο τεχνολογικό εξοπλισμό, πολλαπλάσιο υλικό, πολύ καλύτερα διαρθρωμένες δομές, και εν τέλει προσφέρουν μακράν καλύτερες υπηρεσίες προς τους χρήστες τους και, ως προέκταση, στην ανάπτυξη της χώρας τους.

Ενδεικτικά αναφέρουμε την εδώ και δεκαετίες ανυπαρξία κατάλληλου κτιρίου που να αρμόζει στην μακραίωνη πολιτιστική ιστορία της χώρας μας για στέγαση της Κυπριακής Βιβλιοθήκης, και τον εμπαιγμό της Πολιτείας, η οποία ενώ υποσχόταν, αναιρούσε πάντα με κάποια δικαιολογία τις υποσχέσεις, ακόμα και τις ίδιες τις αποφάσεις της (πχ. χώρος Φιλοξένια, ΣΠΕΛ, Μέγαρο Πολιτισμού…). Είναι φανερό ότι η «λύση» της μεταστέγασης ενός μέρους της βιβλιοθήκης στο χώρο της βιβλιοθήκης Φανερωμένης, εφαρμόζει την προσφιλή τακτική προσωρινής παροχής «πρώτων βοηθειών», η οποία επιπλέον κατακερματίζει την Κυπριακή Βιβλιοθήκη σε τρεις, πλέον, χώρους (κεντρικοί χώροι παρά το Ταχυδρομείο, χώρος στον Στρόβολο, χώρος Φανερωμένης).

Η ελλιπέστατη στέγαση, στελέχωση και συνολική λειτουργία της Κυπριακής Βιβλιοθήκης δεν της επιτρέπει να διαδραματίσει τον ρόλο που απορρέει τόσο από τον Νόμο που τη διέπει, όσο και από το ρόλο της ως Εθνικής Βιβλιοθήκης της Κύπρου. Αυτό έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις, τόσο στη λειτουργία όλων των υπόλοιπων κυπριακών βιβλιοθηκών (τις οποίες η Κυπριακή Βιβλιοθήκη ως Εθνική Βιβλιοθήκη θα έπρεπε να συντονίζει και να καθοδηγεί), όσο και στη γενικότερη διαμόρφωση κουλτούρας προσέγγισης της κοινωνίας με τη Βιβλιοθήκη και τις λειτουργίες της, κουλτούρα η οποία περνά και μέσα από τις ουσιαστικά ανύπαρκτες σχολικές βιβλιοθήκες και τον ρόλο τους ως… τόπου τιμωρίας.

Η αδιαφορία και η απαξίωση της Πολιτείας έναντι της Κυπριακής Βιβλιοθήκης δε μπορεί παρά να εκληφθεί ως αδιαφορία και απαξίωση έναντι της Παιδείας και του Πολιτισμού αυτού του τόπου! Κατά τη συνεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής Παιδείας στις 20/1/2009, παρέστησαν μεταξύ άλλων και εκπρόσωποι της ΚΕΒΕΠ. Το στίγμα που δόθηκε ήταν ότι κακώς μεν η κατάσταση αφέθηκε να φτάσει στα σημερινά χάλια, αλλά φυσικά κανείς δεν ανάλαβε την ευθύνη γι΄αυτό. Στη συνεδρία διαφάνηκε μεν βούληση εκ μέρους του Υπουργού Παιδείας να προχωρήσει προς τις σωστές κατευθύνσεις, όμως τα ερωτηματικά ως προς τη μέχρι τώρα στάση των διάφορων εμπλεκομένων παραμένουν. Παραμένει επίσης απορίας άξιον πώς εξαφανίστηκε η Βιβλιοθήκη από το αρχικό σχέδιο για το Μέγαρο Πολιτισμού.

Όλες οι ελπίδες έχουν πλέον εναποτεθεί στην επικείμενη μελέτη της ομάδας που έχει συσταθεί με επικεφαλής τον εμπειρογνώμονα κ. Τσιμπόγλου. Είμαστε σίγουροι ότι η μελέτη θα είναι ευφάνταστη, πλήρης και λειτουργική. Αναμένουμε με αγωνία και την εφαρμογή της, όπου και θα διαφανεί εάν πραγματικά η Πολιτεία έχει πρόθεση να επέμβει δραστικά προς επίλυση των προβλημάτων της Κυπριακής Βιβλιοθήκης και την αναβάθμισή της σε μια πραγματική Εθνική Βιβλιοθήκη.

Ως ΚΕΒΕΠ καλούμε την Πολιτεία, και θεσμικά την Κυβέρνηση και την Βουλή των Αντιπροσώπων, να πάρει άμεσα, απτά και αποτελεσματικά μέτρα, ενισχύοντας την Κυπριακή Βιβλιοθήκη, τόσο οικονομικά όσο και θεσμικά, για να μπορέσει να εκπληρώσει τους σκοπούς για τους οποίους ιδρύθηκε. Η Πολιτεία οφείλει να επιδείξει επιτέλους σοβαρότητα και να αναλάβει τις ευθύνες της, πέραν από τις διαχρονικές μεγαλόστομες διακηρύξεις οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα ένα μεγάλο τίποτε.

Με δεδομένο λοιπόν το ρόλο που οφείλει να διαδραματίσει η Κυπριακή Βιβλιοθήκη σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, η ΚΕΒΕΠ αξιώνει τα ακόλουθα:

  1. Την άμεση αποδέσμευση κονδυλίων για την ανέγερση ή εξεύρεση κατάλληλου κτιρίου που θα μπορεί να στεγάσει ενιαία, αξιοπρεπώς και επαρκώς, τις ανάγκες της Κυπριακής Βιβλιοθήκης. Η προσωρινή λύση που προωθείται, για άμεση τριχοτόμηση της Βιβλιοθήκης στα κεντρικά κτίρια, στη Φανερωμένη, και στο Στρόβολο, δε μπορεί να ικανοποιήσει ποσώς. Αντίθετα, θα προκαλέσει σωρεία άλλων προβλημάτων. Επιβάλλεται η άμεση μεταστέγαση της Κυπριακής Βιβλιοθήκης σε ένα ενιαίο λειτουργικό χώρο. Προτάσεις υπάρχουν, επιθυμούμε να τύχουν αξιοποίησης.
  2. Την πρόσληψη επαρκούς και προσοντούχου προσωπικού, με αξιοκρατικά κριτήρια, ώστε να μπορούν να διεκπεραιώνονται με επάρκεια οι πολλές και εξειδικευμένες εργασίες που πρέπει να γίνονται στην Κυπριακή Βιβλιοθήκη.
  3. Την αύξηση του ετήσιου προϋπολογισμού, ώστε η Κυπριακή Βιβλιοθήκη να μπορεί να εκτελεί απρόσκοπτα τις λειτουργίες που εκπηγάζουν από το ρόλο της ως Εθνικής Βιβλιοθήκης της Κύπρου, αλλά και από το άρθρο 6 του Νόμου 51/87, καθώς και την χρηστή και αποτελεσματική διαχείριση του προϋπολογισμού. Επιβάλλεται επίσης ενεργητική διεκδίκηση και αξιοποίηση κοινοτικών κονδυλίων προς όφελος της Βιβλιοθήκης, τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντική πηγή χρηματοδότησης. Μέχρι στιγμής δεν έγιναν ικανοποιητικές ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση.
  4. Τις κατάλληλες θεσμικές αλλαγές που θα επιτρέψουν στην Κυπριακή Βιβλιοθήκη να λειτουργεί σύγχρονα και ευέλικτα, χωρίς αγκυλώσεις, όπως όλες οι αντίστοιχες ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες. Όσον αφορά τη Συμβουλευτική Επιτροπή, η Πολιτεία οφείλει να την αναβαθμίσει σε εκτελεστικό όργανο σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων, κι όχι να την εγκαταλείψει σε ένα σχεδόν διακοσμητικό συμβουλευτικό ρόλο. Επίσης απαιτούμε η Επιτροπή να στελεχώνεται με εμπειρογνώμονες και άτομα με άμεση εμπλοκή στα βιβλιοθηκονομικά θέματα. Θεωρούμε απαραίτητο να συμμετέχει θεσμικά ένα τουλάχιστον μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΒΕΠ.

Η ΚΕΒΕΠ αναμένει τα λόγια να γίνουν επιτέλους πράξεις. Προς αυτή την κατεύθυνση είναι διαθέσιμη για συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους.
Το Δ.Σ. της ΚΕΒΕΠ